ZUS 2026 – składki społeczne i składka zdrowotna. Kto płaci, ile wynoszą i od czego zależą?

Składki ZUS w 2026 roku to jeden z najbardziej skomplikowanych tematów dla przedsiębiorców. Dwie osoby osiągające podobne dochody mogą płacić zupełnie inne składki. Wszystko zależy od formy zatrudnienia, rodzaju działalności gospodarczej, posiadanych udziałów w spółkach oraz zbiegu tytułów do ubezpieczeń.

Przygotowaliśmy praktyczny poradnik, który wyjaśnia najważniejsze zasady obowiązujące w 2026 roku.

1. Umowa o pracę a działalność gospodarcza

Jeżeli jesteś zatrudniony na podstawie umowy o pracę i osiągasz wynagrodzenie co najmniej 4 806 zł brutto, nie musisz opłacać składek społecznych z tytułu:

• jednoosobowej działalności gospodarczej,
• spółki cywilnej,
• spółki jawnej,
• spółki komandytowej.

Nie ma znaczenia wymiar etatu – liczy się podstawa wymiaru składek.

Uwaga: składka zdrowotna nadal pozostaje obowiązkowa.

2. Umowa o pracę i jednocześnie umowa zlecenie

Jeżeli oprócz etatu wykonujesz umowę zlecenia, w większości przypadków składki społeczne ze zlecenia nie są obowiązkowe.

Wyjątek stanowi sytuacja, gdy wykonujesz umowę zlecenia dla własnego pracodawcy lub na jego rzecz. Wówczas ZUS traktuje oba wynagrodzenia jak jedno wynagrodzenie pracownicze i naliczane są wszystkie składki społeczne oraz składka zdrowotna.

3. Student do 26. roku życia

Student wykonujący umowę zlecenia nie podlega ubezpieczeniom społecznym ani zdrowotnemu.

Najczęściej korzysta z ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny zgłoszony przez rodzica.

Natomiast student zatrudniony na podstawie umowy o pracę podlega pełnym składkom ZUS oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu.

4. Emeryt i ZUS

Emeryt zatrudniony na podstawie umowy o pracę lub umowy zlecenia co do zasady podlega obowiązkowym składkom zgodnie z przepisami.

Jeżeli prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, składki społeczne są dobrowolne, natomiast składka zdrowotna pozostaje obowiązkowa.

5. Składka zdrowotna w JDG w 2026 roku

Wysokość składki zdrowotnej zależy od formy opodatkowania.

Skala podatkowa

• 9% dochodu,
• minimum 432,54 zł.

Podatek liniowy

• 4,9% dochodu,
• minimum 432,54 zł.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

• do 60 000 zł – 498,35 zł,
• od 60 000 zł do 300 000 zł – 830,58 zł,
• powyżej 300 000 zł – 1 495,04 zł.

6. Wspólnicy spółki cywilnej i jawnej

Składka zdrowotna rozliczana jest na takich samych zasadach jak przy jednoosobowej działalności gospodarczej i zależy od formy opodatkowania.

Jeżeli wspólnik jednocześnie pracuje na etacie i osiąga co najmniej minimalne wynagrodzenie, składki społeczne nie są obowiązkowe, jednak składka zdrowotna pozostaje do zapłaty.

7. Osoba współpracująca

Za osobę współpracującą ZUS najczęściej uznaje małżonka pomagającego przy prowadzeniu działalności.

W 2026 roku osoba współpracująca opłaca:

• składki społeczne jak przedsiębiorca,
• składkę zdrowotną w wysokości 622,93 zł miesięcznie.

Nie ma znaczenia, czy otrzymuje wynagrodzenie.

8. Wspólnik spółki komandytowej

Wspólnik spółki komandytowej opłaca zryczałtowaną składkę zdrowotną w wysokości 830,58 zł miesięcznie, niezależnie od osiąganego dochodu.

9. Jedyny wspólnik spółki z o.o.

Jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością również opłaca składkę zdrowotną w wysokości 830,58 zł miesięcznie oraz podlega obowiązkowym składkom społecznym, chyba że występuje zbieg tytułów do ubezpieczeń.

10. JDG i kilka spółek komandytowych

Jeżeli prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą i jednocześnie jesteś wspólnikiem jednej lub kilku spółek komandytowych:

• opłacasz składkę zdrowotną od działalności gospodarczej,
• oraz jedną zryczałtowaną składkę zdrowotną z tytułu wszystkich spółek komandytowych łącznie.

Jeżeli natomiast jesteś wyłącznie wspólnikiem kilku spółek komandytowych, składka zdrowotna jest należna od każdej spółki odrębnie.

11. Wspólnik wieloosobowej spółki z o.o.

Samo posiadanie udziałów w wieloosobowej spółce z o.o. nie powoduje obowiązku opłacania składek społecznych ani składki zdrowotnej.

12. Członek zarządu powołany uchwałą

Osoba otrzymująca wynagrodzenie wyłącznie z tytułu powołania do zarządu:

• nie opłaca składek społecznych,
• opłaca wyłącznie składkę zdrowotną w wysokości 9% wynagrodzenia.

Najczęściej popełniane błędy

• „Mam etat, więc nie płacę ZUS z działalności.” – nieprawda, składka zdrowotna nadal jest obowiązkowa.
• „Emeryt nie płaci zdrowotnej.” – nieprawda.
• „Kilka spółek komandytowych zawsze oznacza jedną składkę zdrowotną.” – nie zawsze.
• „Etat i zlecenie zawsze zwalniają ze składek.” – nie, jeśli zlecenie wykonujesz dla własnego pracodawcy.

Podsumowanie

Przepisy dotyczące składek ZUS i składki zdrowotnej zmieniają się bardzo często, a prawidłowe ustalenie obowiązków zależy od indywidualnej sytuacji przedsiębiorcy.

Jeżeli prowadzisz działalność gospodarczą, jesteś wspólnikiem spółki, członkiem zarządu lub łączysz kilka tytułów do ubezpieczeń, warto skonsultować swoją sytuację z księgowym.

Biuro Rachunkowe Accountix Sp. z o.o. wspiera przedsiębiorców w zakresie księgowości, kadr, płac oraz rozliczeń ZUS i podatków.