GTU, MPP, VAT Marża i oznaczenia JPK_V7 – kompletny przewodnik dla przedsiębiorców

Prawidłowe oznaczanie faktur i transakcji w JPK_V7 jest jednym z najważniejszych obowiązków przedsiębiorców rozliczających VAT. Błędy dotyczące kodów GTU, mechanizmu podzielonej płatności (MPP), procedury VAT marża czy oznaczeń TP mogą skutkować koniecznością składania korekt, wezwaniami z urzędu skarbowego, a nawet odpowiedzialnością karnoskarbową.

W tym przewodniku wyjaśniamy, kiedy stosować kody GTU, kiedy obowiązuje MPP, jak oznaczać sprzedaż zwolnioną z VAT oraz jakie oznaczenia należy wykazywać w JPK_V7.

Czym są kody GTU?

GTU (Grupy Towarowo-Usługowe) to specjalne oznaczenia stosowane w ewidencji JPK_V7 dla wybranych towarów i usług objętych szczególnym nadzorem administracji skarbowej.

Warto pamiętać, że:

kody GTU wykazuje się w JPK_V7,
nie ma obowiązku umieszczania ich na fakturach,
jedna faktura może zawierać kilka oznaczeń GTU,
nie każda transakcja wymaga oznaczenia GTU.

Najczęściej stosowane kody GTU

GTU_01 – napoje alkoholowe

Obejmuje sprzedaż alkoholu i wyrobów alkoholowych.

GTU_02 – paliwa

Dotyczy paliw silnikowych, opałowych oraz wybranych produktów energetycznych.

GTU_03 – oleje i smary

Obejmuje m.in.:

oleje smarowe,
smary,
wybrane produkty ropopochodne.

GTU_04 – wyroby tytoniowe

Dotyczy:

papierosów,
wyrobów tytoniowych,
e-papierosów,
płynów do papierosów elektronicznych.

GTU_05 – odpady i złom

Najczęściej spotykany przy sprzedaży:

złomu stalowego,
surowców wtórnych,
odpadów przeznaczonych do recyklingu.

GTU_06 – elektronika

Obejmuje m.in.:

telefony komórkowe,
smartfony,
laptopy,
tablety,
dyski twarde,
tonery,
konsole.

GTU_07 – pojazdy i części samochodowe

Stosowany przy sprzedaży:

samochodów,
części samochodowych,
wybranych akcesoriów motoryzacyjnych.

GTU_10 – nieruchomości

Dotyczy sprzedaży:

gruntów,
budynków,
budowli.

GTU_12 – usługi niematerialne

Obejmuje między innymi:

usługi księgowe,
doradztwo podatkowe,
usługi marketingowe,
usługi prawne,
szkolenia.

GTU_13 – transport i magazynowanie

Stosowany przy:

usługach transportowych,
spedycji,
magazynowaniu towarów.

Przykłady stosowania GTU

Przykładowe transakcje:

sprzedaż samochodu firmowego – GTU_07,
sprzedaż telefonu lub laptopa – GTU_06,
sprzedaż złomu – GTU_05,
sprzedaż oleju smarowego – GTU_03,
usługi księgowe lub doradcze – GTU_12,
transport i spedycja – GTU_13.

Mechanizm podzielonej płatności (MPP)

MPP, czyli split payment, jest obowiązkowy tylko wtedy, gdy jednocześnie spełnione są trzy warunki:

wartość faktury przekracza 15 000 zł brutto,
faktura zawiera przynajmniej jedną pozycję z załącznika nr 15 ustawy o VAT,
transakcja odbywa się pomiędzy przedsiębiorcami.

W takim przypadku faktura powinna zawierać oznaczenie:

„mechanizm podzielonej płatności”.

Towary i usługi objęte obowiązkowym MPP

Najczęściej spotykane pozycje z załącznika nr 15 ustawy o VAT to:

paliwa,
oleje opałowe i smarowe,
stal i wyroby hutnicze,
złom i odpady,
telefony komórkowe,
komputery,
części samochodowe,
usługi budowlane,
wybrane maszyny i urządzenia przemysłowe.

Przykłady obowiązkowego MPP

MPP obowiązuje:

faktura za usługę budowlaną na 20 000 zł,
sprzedaż telefonów komórkowych za 20 000 zł,
sprzedaż części samochodowych za 20 000 zł.

MPP nie obowiązuje:

faktura za usługi marketingowe na 20 000 zł.

Płatności powyżej 15 000 zł – częsty błąd przedsiębiorców

Wielu przedsiębiorców skupia się wyłącznie na split payment.

Tymczasem przepisy wymagają, aby transakcje pomiędzy przedsiębiorcami przekraczające 15 000 zł były realizowane za pośrednictwem rachunku płatniczego.

Zapłata gotówką za taką fakturę może skutkować utratą prawa do zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów.

Przykład

Faktura za usługę marketingową:

wartość: 18 000 zł,
brak obowiązku MPP,
płatność gotówką.

W takiej sytuacji przedsiębiorca może utracić możliwość zaliczenia wydatku do kosztów podatkowych.

Jak oznaczać stawki VAT na fakturze?

Najczęściej stosowane stawki VAT to:

23%,
8%,
5%,
0%.

Stawka powinna wynikać bezpośrednio z obowiązujących przepisów dla danego towaru lub usługi.

Sprzedaż zwolniona z VAT

Jeżeli sprzedaż korzysta ze zwolnienia z VAT, faktura powinna zawierać:

oznaczenie „ZW”,
podstawę prawną zwolnienia.

Najczęściej spotykane zwolnienia

Zwolnienie podmiotowe

Art. 113 ustawy o VAT – dla przedsiębiorców korzystających ze zwolnienia ze względu na limit sprzedaży.

Zwolnienia przedmiotowe

Art. 43 ustawy o VAT, obejmujący m.in.:

usługi medyczne,
usługi edukacyjne,
usługi finansowe,
usługi ubezpieczeniowe,
wynajem mieszkań na cele mieszkaniowe.

Samo oznaczenie „ZW” nie jest wystarczające. Należy wskazać konkretną podstawę prawną zwolnienia.

Procedura VAT Marża

W procedurze VAT marża nie wykazuje się kwoty podatku VAT na fakturze.

Stosuje się odpowiednie oznaczenia:

Procedura marży – towary używane,
Procedura marży – dzieła sztuki,
Procedura marży – przedmioty kolekcjonerskie i antyki,
Procedura marży dla biur podróży.

Kiedy stosuje się VAT marża?

Najczęściej przy:

sprzedaży samochodów używanych,
działalności komisów,
antykwariatach,
biurach podróży.

Najważniejsze oznaczenia JPK_V7

MK – metoda kasowa

Stosowana przez małych podatników rozliczających VAT metodą kasową.

TP – podmioty powiązane

Oznaczenie stosowane przy transakcjach pomiędzy podmiotami powiązanymi.

Przykłady:

spółka i wspólnik,
małżonkowie prowadzący działalność,
firmy należące do członków rodziny,
spółki posiadające tych samych udziałowców.

IMP – import towarów

Dotyczy importu spoza Unii Europejskiej, np. z:

Chin,
USA,
Wielkiej Brytanii,
Turcji.

EE

Usługi elektroniczne, telekomunikacyjne i nadawcze dla konsumentów z UE.

Przykłady:

e-booki,
kursy online,
aplikacje,
abonamenty cyfrowe.

WSTO_EE

Sprzedaż internetowa towarów i usług dla konsumentów z innych państw Unii Europejskiej.

MR_T i MR_UZ

Oznaczenia dotyczące procedury VAT marża:

MR_T – biura podróży,
MR_UZ – towary używane, dzieła sztuki, antyki.

Najczęstsze błędy przedsiębiorców

W praktyce najczęściej spotykamy:

Brak podstawy zwolnienia z VAT

Na fakturze znajduje się oznaczenie „ZW”, ale brak podstawy prawnej.

Brak księgowania rachunku VAT

Rachunek VAT jest odrębnym rachunkiem bankowym i również podlega ewidencji księgowej.

Nieprawidłowe oznaczenia GTU

Najczęściej pomijane są:

GTU_12,
GTU_13,
GTU_06,
GTU_07,
GTU_05,
GTU_03.

Brak oznaczenia TP

Przy transakcjach pomiędzy podmiotami powiązanymi.

Brak oznaczenia MPP

Pomimo wystąpienia obowiązkowego split payment.

Zapłata gotówką powyżej 15 000 zł

Powodująca ryzyko utraty kosztów podatkowych.

Jakie mogą być skutki błędów w JPK_V7?

Nieprawidłowe oznaczenia mogą skutkować:

koniecznością korekty JPK_V7,
wezwaniem z urzędu skarbowego,
dodatkowymi czynnościami sprawdzającymi,
odpowiedzialnością wynikającą z Kodeksu karnego skarbowego,
dodatkowymi zobowiązaniami podatkowymi,
problemami podczas kontroli podatkowej.

Lista kontrolna przed wystawieniem lub zaksięgowaniem faktury

Przedsiębiorca powinien sprawdzić:

Czy transakcja wymaga oznaczenia GTU?
Czy obowiązuje MPP?
Czy faktura przekracza 15 000 zł?
Czy płatność została wykonana przelewem?
Czy wskazano podstawę zwolnienia z VAT?
Czy rachunek VAT został prawidłowo zaksięgowany?
Czy należy zastosować oznaczenie TP, MK, IMP lub inne oznaczenie JPK_V7?
Czy nie należy zastosować procedury VAT marża?

Wsparcie księgowe w zakresie VAT i JPK_V7

Prawidłowe rozliczanie VAT wymaga nie tylko znajomości stawek podatku, ale również poprawnego stosowania oznaczeń GTU, MPP oraz procedur szczególnych.

Pomagamy przedsiębiorcom w:

rozliczaniu VAT,
weryfikacji oznaczeń JPK_V7,
obsłudze split payment,
rozliczaniu VAT marża,
przygotowaniu do kontroli podatkowych,
wdrożeniu KSeF i nowych obowiązków podatkowych.

Skontaktuj się z nami, jeśli chcesz mieć pewność, że Twoje rozliczenia VAT są prowadzone prawidłowo i zgodnie z aktualnymi przepisami.